Baş ve Boyun Kanserleri

Baş ve Boyun Kanserleri

Baş ve Boyun Kanserleri

Kanser sağlıklı hücrelerin değişimi ve kontrol dışına çıkmasıyla tümör adı verilen bir kütle oluşumuna denir. Bu tümör kötü huylu (cancerous) olabileceği gibi iyi huylu (benign) da olabilir. Kötü huylu tümör vücudun diğer kısımlarına hızlıca yayılabilir ve hızlıca büyüyebilirken iyi huylu tümör büyüyebilir fakat yayılamaz. Bugünkü spesifik konumuz olan baş ve boyun kanserleri ise kötü huylu tümörlerin boğaz, larinks, burun, sinüsler ve ağızda oluşmasıyla gerçekleşir.

Bir çok baş ve boyun kanseri skuamöz hücreli karsinomdur. Bu kanser türü, baş ve boyundaki yapıların yüzeyindeki ince doku tabakasını oluşturan yassı skuamöz hücrelerde başlar. Sonrasında epitel denilen ince tabakayı deler. Baş ve boyun bölgesindeki bazı bölümler mukoza denilen nemli dokuyu barındırır. Eğer kanser sadece hücrenin skuamöz tabakasındaysa buna Karsinoma in situ (CIS) denir. Eğer kanser bu hücre tabakasının arkasında büyür ve diğer dokulara doğru derinlik kazanırsa buna Skuamöz Hücre Karsinoması denir. Eğer baş ve boyun kanseri tükürük bezinde başlarsa tümör genellikle Adenokarsinom diye sınıflandırılır.

Baş ve Boyun Kanser Türleri

Nerede geliştiklerine göre isimlendirilen 5 çeşit baş ve boyun kanseri vardır. Bunlar;

Gırtlak ve Alt Yutak (Hipofarenks) Kanserleri

Larinks genellikle ses kutusu olarak adlandırılır. Boyundaki bu tüp şeklindeki organ nefes almak, konuşmak ve yutkunmak için önemlidir. Soluk borusunun veya trakenin üstünde bulunur. Alt yutak (hipofarenks) ayrıca yemek borusu olarak da adlandırılır. Larinksi çevreleyen boğazın alt kısmıdır.

Geniz ve Paranazal Sinüs Kanserleri

Burun boşluğu, havanın boğaz yolunda geçtiği burnun hemen arkasındaki boşluktur. Paranazal sinüsler, burun boşluğunu çevreleyen hava dolu alanlardır.

Üst Yutak (Nazofarenks) Kanseri

Nazofarenks, boğazın üst kısmında burnun arkasındaki hava geçiş yoludur.

Ağız ve Orofarengeal Kanseri

Ağız boşluğu ağzı ve dili içerir. Orofarenks, bademciklerden ses kutusunun ucuna kadar boğazın ortasını içerir.

Tükürük Bezi Kanseri

Tükürük bezi tükürük üretir. Tükürük, nemli kalması için ağza salınan ve yiyecekleri parçalamaya başlayan enzimleri içeren sıvıdır.

Baş ve boyun bölgesinde başka kanser türleri de bulunabilir ancak tanı ve tedavisi çok farklıdır. Beyin tümörleri, özofagus kanseri, göz kanseri, paratiroid kanseri, sarkom ve tiroid kanseri gibi.

İstatistikler

Baş ve boyun kanseri, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki tüm kanserlerin yaklaşık % 4’ünü oluşturur. Bu yıl tahminen 65.630 kişide (48.200 erkek ve 17.430 kadın) baş ve boyun kanserine yakalanacak. Bu yıl baş boyun kanserinden 14.500 ölümün (10.760 erkek ve 3.740 kadın) olacağı tahmin edilmektedir.

Baş ve Boyun Kanserlerinde Risk ve Korunma

Risk faktörü, bir kişinin kansere yakalanma şansını artıran her şeydir. Risk faktörleri genellikle kanserin gelişimini etkilese de, çoğu doğrudan kansere neden olmaz. Birkaç risk faktörüne sahip bazı kişiler hastalığı asla geliştirmezken bilinen hiçbir risk faktörü olmayan diğerleri bunu yapar. Risk faktörlerinizi bilmek ve bunlar hakkında doktorunuzla konuşmak, daha bilinçli yaşam tarzı ve sağlık bakımı seçimleri yapmanıza yardımcı olabilir.

Tahmin edebileceğiniz riski fazlasıyla artıran ve çokça tüketilen iki ürün tütün ürünleri ve alkoldür. İkisi birlikte kullanıldığındaysa risk fazlasıyla artar.

Sigara ve alkol dışında baş ve boyun kanserlerine yakalanma riskini artıran bir çok şey vardır. Bunlardan bazıları; uzun süreli güneşe ışığına maruz kalmak, insan papilloma virüsü (HPV) – uçuk virüsü – Epstein-barr virüsü, cinsiyet ve yaş, yetersiz ağız ve diş hijyeni, marihuana kullanımı (esrar), yetersiz beslenme, zayıf bağışıklık sistemi gibi.

Şimdi sıra korunma yöntemlerinde unutmayın ki en iyi tedavi yakalanmamaktır dolayısıyla risklerimizi azaltarak kendimizi koruyabiliriz. Korunma yöntemleri arasında tahmin edeceğiniz gibi başı çeken ikili alkol ve sigaradan uzak durmak olacaktır. Bunun haricinde güçlü bir bağışıklık sistemine sahip olmak, uzun süreli güneşte kalmamak (başa güneç geçmesini engellemek), dengeli beslenmek, marihuana tüketiminden kaçınmak diyebiliriz.

Aşamalar

Sizin de mutlaka duymuş olduğunuz aşama ya da seviye kelimesi bildiğiniz gibi kanserin ne kadar ilerlediğini açıklamada kullanılıyor. Bu bölümde bu aşamalandırmaların kriterlerini ve nasıl yapıldığını inceleyeceğiz.

Doktorlar kanserin evresini bulmak için teşhis testleri kullanır. Bu nedenle evreleme, tüm testler bitene kadar tamamlanmayabilir. Aşamayı bilmek, doktorun en iyi tedavinin ne olduğuna karar vermesine yardımcı olur ve bir hastanın iyileşme şansı olan prognozunu tahmin etmesine yardımcı olabilir.

TNM Evreleme Sistemi

TUMOR (T) : Birincil tümör ne kadar büyük ? Nerede konumlanmış?

NODE (N): Tümör lenf nodlarına yayıldı mı? Yayıldıysa ne kadar?

METASTAZ (M): Kanser vücudun başka bölümlerine yayıldı mı? Yayıldıysa ne kadar ve nereye?

Her bir kişi için kanser evresini belirlemek için sonuçlar birleştirilir. Aşama, kanseri tanımlamanın ortak bir yolunu sağlar, böylece doktorlar en iyi tedavileri planlamak için birlikte çalışabilir.

Genel bilgileri bu yazıyla edinmenin ardından bir sonraki yazımda yakın zamanda gerçekleştirilen tedavi yöntemlerinden bahsediyor olacağım.

Görüş ve önerileriniz için..


Kaynakça

Head and Neck Cancers – National Cancer Institute

Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir