Covid-19 Enfeksiyonundan Sonra Bağışıklık Sistemi Hafızası

Covid-19 Enfeksiyonundan Sonra Bağışıklık Sistemi Hafızası

Covid-19 Enfeksiyonundan Sonra Bağışıklık Sistemi Hafızası

Bu haftaki yazımızda Covid-19 enfeksiyonu geçirmiş bireyler tarafından en çok sorulan soruların cevabını arayacağız. Başlıktan da tahmin edebileceğiniz gibi bu soruların önde gelenleri genelde şöyle oluyor; “Covid-19 geçirdim bir defa daha geçirir miyim?”, “Covid-19 geçirdim aşı olmama gerek var mı?”, “2.kez Covid-19 hastalığına yakalananlar daha mı ağır geçiriyor?”. Yukarıda okumuş olduğunuz bütün soruların cevaplarını 2021 yılında yayınlanmış en güncel makaleleri irdeleyerek bulmaya çalışacağız. Daha fazla konuyu dağıtmadan bağışıklık sistemi hücrelerimiz hakkında ufak bilgiler vererek yazıyı daha kolay anlamanızı sağlamak istiyoruz eğer en sevdiğiniz içeceği yanınıza aldıysanız başlayabiliriz.

Vücudumuzun Askerleri; İmmün Sistem Hücrelerimiz

Vücudumuzun immün sistemini (bağışıklık sistemi) iki farklı alt grupta, doğuştan gelen ve adaptif immün sistemleri olarak inceliyoruz. Doğuştan gelen immün sistemimiz patojenlere (virüs, bakteri, parazit ve mantarlar) karşı vücudumuzun birincil defans sistemini kapsıyor. Patojenin vücuda girdikten sonra tanınmasıyla birlikte ortalama 72 saate kadar doğuştan gelen immün sistemimiz bu patojenlerle savaşıyor. Doğuştan gelen immün sistemimiz bu patojenlere karşı yetersiz olduğunu anlarsa vücudumuzun ikincil defans hücrelerini yani adaptif immün sistemimizi aktive ederek bu savaşı devrediyor. Genel olarak immün sistemimizi tanıdıktan sonra bu iki farklı sistem hangi hücreleri içeriyor bunlara bakalım.

Doğuştan gelen immün sistemimizde bulunan hücreler ; bazofiller, dendritik hücreler, eozinofiller, Langerhans hücreleri, mast hücreleri, monositler ve makrofajlar, nötrofiller ve NK hücreleri gibi beyaz kan hücreleridir. Adaptif immün sistemimizde bulunan hücreler ise lenfosit dediğimiz beyaz kan hücreleri yani B ve T hücreleridir. Bu B ve T hücreleri de kendi aralarında 2şer olarak ayrılırlar. B hücreleri kendi içerisinde plazma B hücreleri ve hafıza B hücreleri diye ayrılırken, T hücreleri ise sitotoksik (savaşçı) ve yardımcı T hücreleri diye ayrılırlar. İmmün sistem hakkında genel bilgiye sahip olduktan sonra SARS-CoV-2’nin immün sistem üzerindeki etkileşimleri ile devam edelim.

COVID-19 Topluluğu

eneylerde kullanılmak üzere hastalığı ağır yada hafif atlatışı farketmeksizin 188 covid-19 hastalığı geçirmiş bireyden immün sistem hafızası tespit edilmek üzere kan alındı. Bu kişilerin %93 ü hafif atlamışken %7lik kısmı hastahaneye kaldırıldı ve bir kaçı yoğun bakım ünitesine ihtiyaç duydu. Genelde New York ve California’dan yaşayan bu bireylerin yaşları 19-81 arasında değişti. Bu grubun bir çok üyesi, bir tanesi Covid-19 negatife döndükten 6 gün sonra ve 240 gün(8 ay) sonra ikişer defa kan verdiler. Bu gruptaki herkesin kanında SARS-CoV-2 Spike immunoglobulin G yani SARS-CoV-2 Spike proteinine özel antikor rastlandı. Spike proteini nedir bilmiyorsanız ilk yazımızı okumanızı tavsiye ediyoruz. Yine aynı şekilde 20 günden 240 güne kadar sabit SARS-CoV-2 nötralize edici antikorlar bulundu. Nucleocapsid (N) IgG(antikor) de bulunan antikorlar arasındaydı.

covid-19
Bu resimde görmüş olduğunuz bütün kısımlar aynı zamanda birer antijendir ve bunlar için ayrı ayrı antikorlar üretilir. Yukarıda bahsedilenleri anlamanızı kolaylaştıracağınızı düşündüğümüz bu resimde SARS-CoV-2 virüsünün bölgelerini görüyorsunuz.

Hastalığı geçirmiş bireylerin %90 ı 210 gün sonra SARS-CoV-2 nötralize edici antikorları barındırıyordu. Yukarıda da görüldüğü gibi SARS-CoV-2 ye karşı oluşturulmuş antikorlar epey çeşitli ve kişilerden kişilere bu oranlar değişiyor. Daha net bir karar mekanizması oluşturmak adına bilim insanları ayrı ayrı B ve T hücrelerinin SARS-CoV-2 ye karşı nasıl bir hafızaya sahip olduklarını araştırdılar. Bu araştırmalara daha yakından bakmak daha net bir karar vermemizi sağlayabilir.

SARS-CoV-2 Hafıza B Hücreleri

Deney grubundaki bireyler incelendiğinde semptomlar bittikten sonraki ilk 120 gün boyunca spike spesifik B hücreleri artış gösterdi ardından platoya girdi. Reseptör bağlanma kısmına spesifik B hücreleri ise spike spesifiklere benzer bir kinetik göstererek 16.günden başlayarak 4-5 ay boyunca artışını sürdürdü. Nükleokapsid specific B hücreleri ise beklendiği gibi benzer bir kinetik göstererek sayılarını 4-5 ay boyunca artırdı.

Bütün bu bilgilerin ışığı altında bir çok kişide SARS-CoV-2 virüsüne karşı bağışıklık 8 aya kadar sürse de burada ki çeşitliliği göz ardı etmek pek mümkün değil. Dolayısıyla bu kadar geniş spektrumlu bir virüs için net bir hafıza süresi vermek çok zor. Kabaca bir sayı verecek olursak bu hafızanın semptomlar bittikten yaklaşık 20 gün sonra tam olarak oluşmaya başlayıp 5 ay boyunca etkin koruma sağladığını söyleyebiliriz. Yazımızın başında bahsettiğimiz sorulara dönecek olursak, Covid-19 geçirmiş bir birey semptomları bittikten 20 gün sonra ile 5 aylık süre boyunca etkin korumaya sahip olacağını ve aşılanma için 8 aya kadar bekleyebileceğini söyleyebiliriz. Bireyler arasındaki farklılıklardan kaynaklı herkeste durum aynı olmadığından dolayı dünyada az da olsa ikinci kere Covid-19 geçiren bireyler bulunmaktadır. Daha ağır geçirme olayına gelecek olursak bu ağırlaşmış ikinci enfeksiyonun birincinin varlığıyla pek bir ilgisi olmadığını söyleyebiliriz. İkinci enfeksiyon sırasında daha zayıf bir vücut daha ağır geçmesine sebep olmuş olabilir bakınız; D vitamini eksikliği.

Umarız anlattıklarımızı açıkça anlamışsınızdır. Okuduğunuz için teşekkürler aklınıza takılan soruları yorumlar kısmından bizlere iletebilirsiniz.

Görüş ve önerileriniz için..

Referanslar

J. M. Dan et al., Science
10.1126/science.abf4063 (2021).

D. S. Stephens, M. J. McElrath, COVID-19 and the Path to Immunity. JAMA 324,
1279–1281 (2020). doi:10.1001/jama.2020.16656 Medline

 

9 Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir