Karotenoidler ile Kanserin Tedavisi Mümkün Mü?

Karotenoidler ile Kanserin Tedavisi Mümkün Mü?

Karotenoidler ile Kanserin Tedavisi Mümkün Mü?

Sarı ve kırmızı arasındaki renkleri veren pigmentler olarak bilinen karotenoidler, çoğunlukla yüksek bitkilerin tümünde bulunur. Aynı zamanda kırmızı ve yeşil alglerde, mantarlarda, fotosentetik bakterilerde, ve çeşitli mikroorganizmalarda da bulunduğu bilinmektedir. Peki sizce bu karotenoidlerin yarar sağladığı etkiler hangileri olabilir? Tabiki de hem fizyolojik hem de farmakolojik açıdan sağlık alanına yararlı etkileri bulunmaktadır.

Bu yazımda sizlere karotenoidlerin sağlık açısından önemini ve çağımızın hastalığı kansere olan etkilerinden bahsedeceğim.

Vücudumuzun gelişimi, enfeksiyonlardan korunmasını ve daha dirençli olmamızı sağlayan A vitaminidir. A vitamini ise kaynağını karotenoidlerden alır. Bu vitamin çeşidi dışarıdan alınması gereken bir vitamin türüdür çünkü vücutta sentezlenebilmesi için bir ön maddeye ihtiyaç duyar. İhtiyaç duyduğu ön maddeyi ise karotenoidler aracılığı ile tamamlamaktadır. Aynı zamanda karotenoidler değerli antioksidan özelliklerine sahiptir. Bu özellik sayesinde pigmentlerine serbest radikallerine etki eden bir durum kazandırmış olur. Antioksidan niteliği kanser türlerinin önlenmesinde ve kanserojen olabilecek maddelerin etkisini azaltmada görevlidir.

Karotenoidler ile Kanserin Tedavisi Mümkün Mü?

Meyve ve sebzeler değerli karotenoid kaynaklarındandır. Örneğin turunçgiller kriptoksantin, domates ve domates ürünleri likopen, koyu yeşil bitkiler lutein, yeşil ya da kırmızı renkli sebze ve meyveler,(brokoli, şalgam vb.) ağırlıklı olarak α ve β-karoten açısından zengindir. Bazı meyve ve sebzelerin içerdiği karotenoid çeşitlerine ve miktarlarına tablo 1 den bakabiliriz.

Meyve-sebze β-Karoten (μg/100g)α- Karoten (μg/100g)Likopen (μg/100g)Kriptoksantin (μg/100g) Lutein, Zeaksantin (μg/100g)
Kayısı(taze)3,55
Marul (taze)70011.900
Kırmızı biber2.200606.8
Ispanak4.10012.6
Havuç (taze)83.6260
Kereviz7103.6
Kuşkonmaz4499640
Tablo 1. Meyve ve sebzelerin içerdiği karotenoid miktarları ve çeşitleri

Karotenoidler ve Kanser İlişkisi

Vücutta meydana gelen kontrolsüz hücre büyümesi olarak adlandırılan kanser, başlama veya da ilerleme süreci sırasında teşhis edilmesini ve maligniteye dönüşmesini engellemek hedefiyle çeşitli müdahaleler yapılabilmektedir. Kanserin neden oluştuğuna gelecek olursak, bizim elimizde olmayan yani değiştiremediğimiz risk faktörleri bulunmaktadır. Bunlar genetik yatkınlık ve yaştır. Ancak, bu risk faktörleri dışında kanserin oluşumuna etki eden büyük bir yüzde yaşam tarzı ile ilişkilendirilebilir. Beslenme şeklimiz de değiştirebileceğimiz faktörlerdin başlıcasıdır. Kanserin saldırganlığı veya da insidansı beslenme ile artıp ya da azalabilir. Karotenoidler de kanser insidansı ile doğrudan etkileşimlidir. Karotenoidlerin meyve ve sebzelerde bolca bulunduğunu ve güçlü antioksidan özelliklere sahip olduğunu biliyorduk.

Peki bu bilgiler doğrultusunda ortaya çıkan kanser ve karotenoidlerin arasındaki mekanizma nedir?

Karotenoidlerin kansere dahil olduğu ana mekanizmalar, hücrenin ölümünü ve büyümesini içeren bir dizi kimyasal tepkime ile ilgilidir. Hücredeki meydana gelen kimyasal tepkimelerin modifiye edilmesinde karotenoid tüketimi çok önemlidir.

Meme kanseri kadınlarda en sık rastalanan kanser türünden biridir. Karotenoidler bu durumda meme kanserinin büyümesine ve ilerlemesini sağlayan iltihabı azaltmaya yardımcı olur. Ayrıca kombine karotenoidler meme kanseri hücrelerinin büyümesini de azaltır. Karotenoidlerdeki bu etki prostat kanserinde de aynı özellikleri gösterdiği bilinmektedir. Henüz yeterli çalışmalara sahip olmadığımızdan elde edilen veriler bunlardır. Diğer düşündüren önemli bir nokta ise tanı koyulmadan önce yapılan diyet β-karotenin, genel olarak hayatta kalmanın iyileştirilmesi ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Akciğer kanseri ise hem kadınlarda hem erkeklerde sık görülen kanser çeşididir. Dünyamızda artan sigara kullanımı ve az meyve-sebze tüketimi bu durumu güçlendirmektedir. Karotenoidler bu durumda diyet yoluyla elde edilebilecek konsantrasyonlarda antioksidanlar olarak kapasiteleri sayesinde akciğerleri erkenden kanserojen olaylardan koruyabildiği düşünülmektedir.

Pankreas kanserinde erken tanı yöntemleri, pankreasın anatomik özelliklerinden karsinogenezin erken evrelerindeki spesifik olmayan semptomlarından dolayı maalesef etkisizdir. Hastanın hayatta kalma yüzdesi ise sadece %5 tir. Pankreas kanserinin ilerlemesini durdurmak için yaşam tarzında ve beslenmede ciddi ölçüde değişikliklere gidilmesi gerekir. Bu durumda da karotenoid içeren besinler ile süreç rahatlatılabilir. Ancak bu sürecin tamamen geçmesine sebep olamaz. Bu bilgiler ışığında karotenoidlerin tüketiminin artması sonucu kanser geliştirme riskinin azaltmasının etkili bir yöntem olabileceğini düşünülmektedir.

6 Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir