Salyangozdaki Gizli Katil: Schistosoma Mansoni

Salyangozdaki Gizli Katil: Schistosoma Mansoni

Salyangozdaki Gizli Katil: Schistosoma Mansoni


Vücudumuza musallat olabilecek birçok etmen ve canlı vardır. Fakat bir organizma vardır ki tabiri caizse “Armut piş ağzıma düş” deyimine uygun olacağını düşünüyorum. Kimden bahsettiğimi az çok tahmin etmişsinizdir. Parazitler evet; bir canlıya bağımlı halde yaşayan, alınan besine el uzatan hatta ve hatta nankörlük derecesine kadar çıkıp bulunduğu canlıya zarar veren bir organizmadan söz ediyorum. Günümüzde pek çok hastalıkların parazitlerden meydana geldiği bilinmektedir. Bu yazımda sizlere sinsi bir parazit olan ve salyangozları bir vektör olarak kullanıp insanlara musallat olan Schistosoma Mansoni ’den bahsedeceğim.

Schistosomose mansoni 76 ülkede 230 milyondan fazla vakaya sebep olan ve vaka sayısı her geçen yıl artmakta olan bir parazittir. Parazitin türü Schistosome ailesine mensuptur. İnsanlara bulaşma yolu ise belli yollardan geçmektedir. Bu paraziti kapmış bir insan düşünelim şimdi, kan damarlarında bulunan yetişkin erkek ve dişi Schistosoma masoni çiftleşerek yumurtalar üretirler. Bu yumurtalar dışkı veya idrar yoluyla başka bir konağa geçmek üzere yaşam döngüsüne devam etmektedir. Eğer yumurtalar çıkacak yolu bulamayıp yolundan şaşıp vücudun başka organlarına saparsa enfeksiyona ve organ yetmezliğine kadar gitmekte olan ciddi sebebiyetlere yol açmaktadır.

Peki insana nasıl ulaşmaktadır?

Cevabımız salyangozlarda gizli. Tatlı suya ulaşan yumurtalar, yumurtalarından çıkarlar ve daha sonra tatlı suda rastladığı uygun bir salyangoz konakçısını enfekte eden serbest yaşayan yaşam döngülerinin bir formu olan kirpikli mikrakidyumları serbest bırakırlar. Salyangozda parazit, anne, baba ve kızı aseksüel replikasyona uğrar ve on binlerce insana bulaşabilen formu suya bırakırlar ya da bir salyangozlar insanlarla etkileşime geçerek (fiziksel temas, mutfak ürünü olarak kullanılması ya da salyangozların tarım ürünlerine geçerek paraziti ürüne bulaştırması) paraziti insanlara aktarır. İnsana bulaşan parazit insan derisine nüfuz ettikten sonra, olgunlaşan larvaların erişkin hale gelip yumurta üretmeden önce yaklaşık 5-7 haftaya ihtiyacı vardır. Schistosomlar 3-10 yıl yaşarlar, ancak sağlıklı bir bireyin vücudunda 40 yıl kadar uzun yaşarlar.  Yetişkin olan Schistosomlar solucan formuna dönüştükleri zaman eritrositleri sindirirler ve enerjilerinin çoğunu glikoz metabolizması ile elde edilse de yumurta üretimi için yağ asidi oksidasyonuna ihtiyaçları vardır.  Hem glikoz hem de yağ asidini konakçıdan elde ederler. Evet tam bir armut piş ağzıma düş hesabındalar.

Schistosoma Mansoni
Schistosom mansoni yumurtası

Schistosom mansoni endemik bir hastalıktır. Genellikle okul çağındaki çocuklara bulaşıp sinir sistemlerini etkileyebilecek düzeyde vakaları göstermektedir. Hastalığın belirtileri spesifik olamayan aralıklı karın ağrısı, ishal ve rektal kanama olarak ortaya çıkar ve semptomlar genellikle enfeksiyon yoğunluğu ile ilişkilidir. Tüm Schistosom türleri devam eden demir metabolizması, fiziksel uygunluk ve bilişsel işlev üzerindeki etkisinin sonuçları olarak anemi, yetersiz beslenme ve çocuk gelişimi gibi spesifik olmayan ancak engelleyici yan etkilere sebebiyet verebilmektedir.

Schistosoma Mansoni

Peki bu hastalığın ya da parazitin tedavisi nedir diye sorduğunuzu düşünüyorum.

Günümüzde parazitler üzerinde etkili olan az sayıda ilaç vardır. Bunlardan biri olan Prazikuantel adlı anti parazit ilacıdır. Prazikuantel, yetişkin Schistosom solucanlarına karşı etkilidir ancak olgunlaşmamış Schistosom larvalarına karşı zayıf aktiviteye sahiptir.

Schistosom’ların taşıyıcılığını yapan salyangozlar üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Salyangoz popülasyonlarını azaltmak için kimyasallar, habitat değişikliği, yırtıcı hayvanlar ve biyolojik rakipler kullanılmış olsa da şu anda çabalar esas olarak salyangozları düşük konsantrasyonlarda öldüren ve insanlar için toksik olmayan molluscide niclosamide kullanıyor.

Schistosomiasis, dünya çapında, özellikle en fakir topluluklarda etkileri olan eski bir insan hastalığıdır. Etkili erken tedavi mümkündür, böylece Schistosoma enfeksiyonunun insan sağlığı üzerindeki önemli bağışıklık aracılı etkileri önlenir. Hastalığın ciddi ve ilk teşhisi hakkında daha iyi bakış açısı için bir vaka raporunu göstermek isterim.

Schistosoma Mansoni

Vaka Raporundan:

4 yaşında erkek çocuk ailesi tarafından enstitüye getiriliyor. Çocuk zorlukla yürüyor ve ziyaretten 10 gün önce bu belirti baş göstermeye başlamış.  Eşzamanlı olarak, idrar akışında bir bozuklukla, hemen hemen her zaman idrar damlamasıyla tahliyede zorluk çekmeye başlamış. Onun bu davranışları otizm şüphelerini getirdi ve Nörocerrahlar tarafından araştırıldı. Beyin taraması normal. Çocuğa apandimom teşhisi konuldu ve müdahale edildi. Tedavi sonucu çocukta beyin kısmında lezyon saptandı. Bu lezyon çok kalın bir yapıya sahipti ve patologlar bu lezyonun S.mansoni  ait bir enfeksiyon olduğunu belirtiler. Çocuğun bu hastalığı nasıl kaptığına dair belirli bir kanıt olarak yakın aylarda kurtlar dolu bir su alanında bulunduğu ve bu kurtları vücuduna aldığını anlaşılmıştır.

3 Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir