Sonsuz Tikler: Tourette Sendromu

Sonsuz Tikler: Tourette Sendromu

Sonsuz Tikler: Tourette Sendromu

Tourette Sendromu (TS), aynı şekilde belli aralıklarla, kolayca kontrol edilemeyen, tik adı verilen ani hareketler veya sesler çıkarmasına neden olan sinir sistemi ile ilgili bir hastalıktır. Örneğin, Tourette’li biri tekrar tekrar göz kırpabilir veya boğazını temizleyebilir. Bazı insanlar söylemek istemedikleri kelimeleri ağzından kaçırmaya başlayabilirler. İlk kez 1825’te tanımlanmış ve ismini 1855’te araştırma yapan ve sendromu tanımlayan Fransız doktor Georges Gilles de la Tourette’ den almıştır.

Genel olarak çocukluk çağında görülen Tourette Sendromu, yapılan araştırmalara göre 10.000 kişiden 4 ya da 5’inde görülmektedir. Erkek çocuklarda tik görülme ihtimali, kız çocuklara göre 3-4 kat daha fazladır. Belirtilerin şiddeti zamanla değişmektedir. Ergenlik döneminde artış gösterirken ergenlik döneminin sonuna doğru tiklerde sayı ve şiddet olarak azalma görülür. Yetişkinlikte bu tikler çok nadir görülmektedir ancak genellikle yaşam boyu devam eden bir hastalıktır. Tourette sendromunun tedavisi yoktur, ancak tedavi semptomları yönetmeye yardımcı olabilir.

Tourette Sendromu Neden Olur?

Tourette Sendromu nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak genetik, nörobiyolojik, nörokimyasal, psikolojik, çevresel faktörlerin bu sendromu etkilediği düşünülmektedir. Bu faktörlerin çoğu bilinmemektedir ve araştırmacılar doğumdan önce ve sonra bu karmaşık rahatsızlığa katkıda bulunabilecek risk faktörlerini inceliyorlar. Bilim adamları, tiklerin gönüllü hareketleri üretmekten ve kontrol etmekten sorumlu beyin kimyasallarındaki, yani nörotransmitterlerdeki değişikliklerden neden olabileceğine inanmaktadırlar. Bazı beyin bölgelerindeki hasarlar, bazı hormonların salgılanmasındaki sorunlar, bireyin bulunduğu ortam ve ruh hali bu sendromu etkilemektedir.

Tourette sendromlu çok az sayıda insanda, SLITRK1 genini içeren mutasyonlar tanımlanmıştır. Bu durumdaki çok az kişide mutasyonlar bildirildiği için SLITRK1 geninin bu bozuklukla ilişkisi doğrulanmadı ancak araştırmacılar, tanımlanamayan diğer genlerdeki değişikliklerin de Tourette sendromu ile ilişkili olduğundan şüpheleniyorlar. Bu gen, beyinde aktif olan bir proteini yapmak için talimatlar sağlar. SLITRK1 proteini, her sinir hücresinin yakındaki hücrelerle iletişim kurmasını sağlayan aksonlar ve dendritlerin büyümesi de dahil olmak üzere sinir hücrelerinin gelişiminde muhtemelen rol oynamaktadır.

Tourette Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

TS’nin ana belirtileri tiklerdir. Semptomlar genellikle 5 ile 10 yaşlarındayken başlar. İlk belirtiler genellikle baş ve boyun bölgesinde ortaya çıkan motor tiklerdir. Tikler bazı durumlara göre değişebilir. Mesela stres, yorgunluk, korku, sinir, endişe, heyecan gibi ruh hallerinde tiklerde sayı ve şiddet olarak artma gözlenebilir. Birey sakin olduğunda veya bir aktiviteye odaklandığında gelişme eğilimindedirler. Böylece tiklerde sayı ve şiddet olarak azalma gözlenebilir. Çoğu durumda, tikler ergenlik ve erken yetişkinlik döneminde azalır ve bazen tamamen kaybolur. Bununla birlikte, TS’li birçok insan yetişkinlik döneminde tik yaşar ve bazı durumlarda, tikler yetişkinlik döneminde daha da kötüleşebilir. Bu belirtilerin yanı sıra Tourette sendromuna bağlı oluşan tikler yetişkinlikte azalırken nöro davranışsal problemler devam edebilir. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), Anksiyete, Öğrenme Güçlükleri, Davranış Problemleri, Uyku ile İlgili Sorunlar ve Sosyal Becerilerde Eksiklik gibi birçok problem de ortaya çıkabilir.

Tourette sendromu motor tikler ve vokal tikler olarak 2’ye ayrılmaktadır:

Motor Tikler: Kas tikleri olarak da bilinen motor tikler bir ya da birden fazla kasın aynı anda çalışması ile oluşan tiklerdir. Omuz silkme, göz kırpma, kafa sallama gibi basit yapılı tiklerin yanı sıra bu tiklerin eş zamanlı görülmesi de motor tik olarak değerlendirilir. Kompleks motor tikler arasında çömelme, nesnelere dokunma, burna dokunma, nesneleri koklama, tekme atma gibi hareketler bulunmaktadır.

Vokal Tikler: Fonik tik olarak da bilinen vokal tikler ise ağız, burun ve boğaz bölgelerinde oluşan seslerle karakteristiktir. Burun çekme, öksürme, boğaz temizleme, havlama gibi basit yapılı vokal tiklerin yanı sıra daha karmaşık yapılı tikler de görülmektedir. Müstehcen ve aşağılayıcı sözler, küfürler ve deyimler kompleks yapılı vokal tiklerden bazılarıdır. Koprolali  (küfür etme tiki) ve ekolali (aynısını söyleme) olarak da bilinen bu tikler hastaların genellikle sosyal ortamda zor durumda kalmasına neden olmaktadır.

Tanı Nasıl Koyulur?

TS tanısı koymak için kan testi gibi tek bir test yoktur. Sağlık uzmanları, TS ve diğer tik bozukluklarını teşhis etmek için kişinin semptomlarına bakar. Tik bozuklukları, mevcut tik tipi ve semptomların ne kadar sürdüğü açısından birbirinden farklıdır. Bir kişide hem motor hem de vokal tikleri varsa ve en az bir yıldır tik semptomları varsa TS tanısı konulabilir.

Tourette Sendromunun Tedavisi Var mı?

Tourette Sendromunda hafif, orta, ileri derecedeki tikler için farklı tedavi planı uygulanmaktadır. Tedavi yönteminin seçimini çevresel, psikolojik faktörler de etkiler. Tiklerin derecesine göre günlük yaşamda birtakım sorunlar oluşturmaktadır. Genellikle hafif derecede kısa süreli tikler için eğitimler yeterli olmaktadır. Diğer dereceler günlük yaşamı daha çok etkilediği için davranış terapisi, psikoterapi ve derin beyin stimülasyonu (DBS) gibi terapiler uygun görülmektedir. Terapilerde genellikle sendromların azalmasını sağlamak için tikleri etkileyen psikolojik, çevresel birçok sorunu ortadan kaldırmaya çalışılır. Eğer tikler geçmezse veya azalma görülmezse, merkezi adrenerjik inhibitörler, antiseizür ilaçlar, antidepresanlar gibi bazı ilaç tedavilerine başlanır.

3 Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir